Śledź nas na:
Browsing Tag

ciąża

Ciąża Porady

Pierwszy trymestr ciąży

8 kwietnia 2021
Pierwszy trymestr ciąży

Okres trwania ciąży jest niezwykle wyjątkowym czasem w życiu każdej kobiety, który wiąże się z wieloma zmianami i wyzwaniami. Sprawdź, jakie badania powinna wykonać każda przyszła mama oraz jak rozwija się dziecko w pierwszych tygodniach trwania ciąży.

I trymestr ciąży obejmuje 13 pierwszych tygodni jej trwania, gdzie za pierwszy dzień ciąży uznaje się pierwszy dzień ostatniej miesiączki. Najczęściej występujące objawy ciąży w I trymestrze to:
  • brak miesiączki
  • huśtawka nastrojów
  • nadmierne zmęczenie, senność
  • wrażliwość i/lub bolesność piersi,
  • krwawienie implantacyjne
  • nudności, mdłości, wymioty
  • częste oddawanie moczu
  • promienny wygląd
  • trądzik hormonalny
  • zachcianki

Potwierdzenie ciąży

W pierwszej kolejności przy podejrzeniu ciąży można wykonać domowy test ciążowy dostępny do kupienia w każdej aptece lub drogerii. Uznaje się, że dają one średnio 95% wiarygodności, jeśli wykonywane są po upływie 10 dni od zapłodnienia.
Ze względu na technikę wykonywania testu ciążowego wyróżnia się:
  • test płytkowy (kasetowy) – wymaga zebrania moczu do naczynia i umieszczenia za pomocą pipety kilku kropli w okienku testowym
  • test strumieniowy (flamastrowy) – pod strumieniem moczu należy umieścić pasek absorpcyjny znajdujący się pod nasadką testu
  • test paskowy – pasek testowy należy zanurzyć w naczyniu z zebranym wcześniej moczem
Podaje się, że do wykonania testu należy użyć pierwszej porannej dawki moczu. Zdarza się czasami, że otrzymany wynik jest fałszywie dodatni lub ujemny, dlatego o wiele bardziej wiarygodnym badaniem jest oznaczenie stężenia hormonu beta-HCG w krwi. Jeśli uzyskany wynik wskazuje na ciążę, to należy jak najszybciej umówić się na wizytę do ginekologa w celu jej potwierdzenia podczas badania USG. Warto pamiętać, że do 10. tygodnia ciąży należy wykonać szereg badań biochemicznych z krwi i moczu, dlatego nie warto z tym zwlekać.
Wybór lekarza ginekologa-położnika, który będzie sprawował opiekę nad ciężarną i rozwijającym się dzieckiem lub nawet uczestniczył w porodzie nie jest łatwym zadaniem. Możemy wybierać wśród wielu specjalistów – w ramach NFZ i prywatnie. Warto kierować się opiniami innych mam oraz doświadczeniem i specjalizacją danego lekarza. W Polsce wszystkie kobiety ciężarne są objęte darmową opieką medyczną, również te bez ubezpieczenia zdrowotnego i nie ponoszą żadnych kosztów związanych z badaniami, czy poradami innych specjalistów.

Badania w pierwszym trymestrze ciąży

Przez cały czas trwania ciąży regularnie wykonywane są różne badania mające na celu monitorowanie zdrowia matki i dziecka, ale to właśnie w I trymestrze trzeba zrobić ich najwięcej. Do badań wykonywanych na samym początku (do 10. tygodnia ciąży) należą:
  • badanie ginekologiczne
  • cytologia
  • posiew z pochwy
  • USG przezpochwowe
  • badania krwi (morfologia, glukoza, grupa krwi i czynnik Rh oraz badania na wirusy: HIV, toksoplazmoza, cytomegalia, różyczka, wirusowe zapalenie wątroby typu C, kiła, odczyn Wassermana)
  • badanie moczu
Pod koniec pierwszego trymestru (między 11. a 14. tygodniem ciąży) możliwe jest dokładne zbadanie płodu pod kątem wad rozwojowych cewy nerwowej, mózgu, przedniej ściany brzucha, kończyn, narządów wewnętrznych oraz określenie ryzyka wystąpienia chorób genetycznych, takich jak Zespół Downa, Zespół Edwardsa, Zespół Patau oraz Zespół Turnera.
Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca wykonanie pierwszego badania prenatalnego każdej kobiecie ciężarnej, natomiast refundacja przez NFZ dotyczy tylko kobiet z grup ryzyka (wiek ciężarnej powyżej 35. roku życia, występowanie choroby genetycznej u bliskiej rodziny lub płodu w poprzedniej ciąży, urodzenie dziecka dotkniętego wadą lub chorobą genetyczną, nieprawidłowe wyniki USG lub badań krwi wskazujące na ryzyko wystąpienia aberracji chromosomowej lub wady płodu).
Podczas pierwszego badania prenatalnego ocenia się ryzyko wystąpienia wad płodu na podstawie badań krwi oraz szczegółowych pomiarów badania USG. Jeśli wykryte zostaną nieprawidłowości, to wykonuje się jedno z badań inwazyjnych, które polegają na przezbrzusznym pobraniu próbki płynu owodniowego, kosmówki, krwi pępowinowej lub tkanek płodu.

Jak zmienia się życie kobiety ciężarnej?

Od pierwszego dnia, w którym istnieje duże prawdopodobieństwo zajścia w ciążę, kobieta powinna zacząć podwójnie dbać o swoje zdrowie – zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Od tego momentu kobiety ciężarne na każdym kroku zastanawiają się jak powinny postępować, co im wolno, a z czego powinny zrezygnować. Najważniejsze wskazówki to:
  1. Zmiana nawyków żywieniowych – dla prawidłowego rozwoju płodu, jak i poprawy własnego samopoczucia przyszła mama powinna ograniczyć spożywanie tłuszczy zwierzęcych, podrobów i żywności wysoko przetworzonej. Niewskazane jest picie dużej ilości kawy oraz czarnej herbaty, nie wolno pić również większości herbat ziołowych. Ciężarna nie może spożywać surowych ryb, mięsa, jajek oraz serów pleśniowych.
  2. Suplementacja – w przypadku nieodpowiednio zbilansowanej diety matki, ilość dostarczanych dziecku i niezbędnych dla jego prawidłowego rozwoju składników odżywczych nie jest wystarczająca, dlatego należy jak najszybciej włączyć suplementy dla kobiet ciężarnych, które zawierają przede wszystkim kwas foliowy, żelazo, witaminę D, kwasy DHA oraz jod.
  3. Całkowity zakaz spożywania alkoholu, palenia papierosów, brania narkotyków.
  4. Rezygnacja z niektórych zabiegów kosmetycznych – na początku ciąży powinno się unikać zabiegów z wykorzystaniem olejków eterycznych, masaży relaksacyjnych (masaże są wskazane w niektórych przypadkach, ale mogą być wykonywane jedynie przez fizjoterapeutę uprzedzonego o fakcie bycia w ciąży), zakazana jest depilacja woskowa i laserowa, zabiegi z wykorzystaniem prądu i ultradźwięków, trzeba uważać również na kosmetyki z retinolem i witaminą C.
  5. Ostrożność w przyjmowaniu leków – każdy lek stosowany w okresie ciąży musi być skonsultowany z lekarzem, a w każdym przypadku należy w pierwszej kolejności spróbować naturalnych metod leczniczych.
  6. Zakaz dźwigania i nadmiernego wysiłku – również obowiązuje od początku ciąży, natomiast wskazana jest umiarkowana aktywność fizyczna (częste spacery, pływanie, lekkie ćwiczenia ruchowe).

Jak wygląda rozwój płodu w pierwszym trymestrze?

Około 21.-22. dnia ciąży zaczyna bić serduszko dziecka. Około 6. tygodnia ma ono 5-6 mm długości i zaczyna tworzyć się jego szkielet – choć wyglądem przypomina małą kijankę, to widoczna jest główka, tułów i zawiązki kończyn. W 7. tygodniu dziecko waży ok. 1 grama i posiada m.in. serce, wątrobę, trzustkę i nerki. Tydzień później rozwijają się ręce, nogi oraz zrośnięte błoną palce. W 9. tygodniu dziecko ma już 15 mm długości i kształtuje się u niego pierwszy zmysł – dotyk. Około 10. tygodnia ciąży potrafi otwierać i zamykać usta, zgina i prostuje kończyny, wykonuje proste ruchy, twarz nabiera rysów, a błona między palcami zanika. W 11. tygodniu ma już 6 cm i 9 gramów. Skóra jest przezroczysta i zaczyna pokrywać się meszkiem, a na paluszkach rozwijają się zawiązki paznokci. Od 12. tygodnia u dziecka pojawia się odruch ssania, zaczyna również produkować mocz i wydalać go do wód płodowych. Pod koniec pierwszego trymestru dziecko osiąga wagę nawet 20 gramów, wykształcają się narządy płciowe i jest coraz bardziej ruchliwe. Maluch potrafi ssać kciuk i bawić się pępowiną oraz odczuwać emocje mamy – zarówno pozytywne i negatywne.

 

Blog Ciąża Rozwój Zdrowie

Badania prenatalne – wskazania, rodzaje, ryzyko. Czy można odmówić badań prenatalnych?

17 marca 2021
Badania prenatalne

Z określeniem „badania prenatalne” spotyka się każda ciężarna. Pod tą nazwą kryje się wiele rodzajów badań, ale wszystkie mają jeden cel – pomoc w wykryciu wad płodu, zarówno rozwojowych, genetycznych, jak i zaburzeń związanych z chorobą ciężarnej. Czy można takich badań odmówić?

Część kobiet uważa, że nie chce znać diagnozy, bo często jest mylna, a choroba nie zmieni ogromu miłości do potomka. Jednakże wczesne odkrycie nieprawidłowości daje ogromne szanse dziecku, ponieważ przede wszystkim skraca czas diagnozy i umożliwia szybkie podjęcie leczenia. Choć ciężko to sobie wyobrazić, część koniecznych zabiegów czy operacji można przeprowadzić jeszcze w brzuchu matki.
Przyszli rodzice zyskują czas na oswojenie się z trudną sytuacją i możliwość dobrego przygotowania się do przyjścia na świat chorego dziecka – mogą zasięgnąć informacji na temat danej wady czy choroby, nawiązać kontakt z rodzicami dzieci w podobnym stanie zdrowia, znaleźć odpowiednich specjalistów, oraz wybrać szpital, który zapewni dobrą opiekę medyczną podczas porodu i pierwszych dni życia dziecka.

Czy wszystkie kobiety ciężarne powinny poddać się badaniom prenatalnym?

Podstawowe badania zawarte w kalendarzu badań ciężarnych są obowiązkowe i refundowane w ramach NFZ – stanowią je badania krwi matki oraz badania ultrasonograficzne wykonywane w I, II oraz III trymestrze ciąży.
Szczegółowe badania prenatalne po 11 tygodniu ciąży może wykonać każda kobieta, ale refundacja Narodowego Funduszu Zdrowia przysługuje jedynie kobietom spełniającym jeden z warunków:
– wiek ciężarnej przekraczający 35 lat
– występowanie choroby genetycznej u bliskiej rodziny lub płodu w poprzedniej ciąży
– urodzenie dziecka dotkniętego wadą lub chorobą genetyczną
– nieprawidłowe wyniki USG lub badań krwi wskazujące na ryzyko wystąpienia abberacji chromosomowej lub wady płodu
Kobiety nie należące do grupy podwyższonego ryzyka mogą wykonać badania prywatnie i takie też są zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Należy mieć na uwadze jednak, że nie każdy ginekolog czy położnik jest w stanie dobrze ocenić ryzyko wad płodu podczas zwykłego badania USG. Do takiej diagnostyki płodu potrzebne są dodatkowe kwalifikacje lekarza oraz dobry ultrasonograf. Na stronie Fundacji Medycyny Płodowej FMF można sprawdzić listę specjalistów, którzy posiadają odpowiedni certyfikat – aktualnie w całej Polsce mamy zaledwie 815 takich lekarzy.

Jakie wady oraz choroby płodu mogą zostać wykryte?

Dzięki wykonywanym w określonym czasie trwania ciąży badaniom prenatalnym (około 12., 20. oraz 30. tydzień ciąży) możliwe jest wykrycie wad rozwojowych cewy nerwowej, mózgu, przedniej ściany brzucha, kończyn, narządów wewnętrznych oraz określenie ryzyka wystąpienia chorób genetycznych takich jak zespół Downa, zespół Edwardsa, zespół Patau oraz zespół Turnera.

Rodzaje badań prenatalnych

Badania przesiewowe są nieinwazyjne, całkowicie bezpieczne dla matki i dziecka. Bazują one na badaniu ultrasonograficznym oraz wynikach badań krwi ciężarnej i pozwalają jedynie oszacować ryzyko wystąpienia wad płodu.
Do takich badań zaliczamy:
  1. Badanie USG standardowe / genetyczne / 4D – klasycznie wykonywane badanie ultrasonograficzne, podczas którego w zależności od trymestru ciąży lekarz bierze pod uwagę różne parametry – w I trymestrze jest to ocena wieku ciąży oraz pomiar przyzierności fałdu karkowego, w II trymestrze lekarz może ocenić budowę ciała i narządów wewnętrznych, a podczas badania USG w III trymestrze ustalane jest tempo wzrostu płodu i lokalizacja łożyska.
  2. Test podwójny PAPP-a – jest to badanie krwi matki, dzięki któremu oznacza się stężenie wolnej podjednostki beta-hCG i białka A, które połączone z USG daje aż 90% skuteczność wykrycia chorób genetycznych w kariotypie płodu, wykonywane jedynie w I trymestrze
  3. Test potrójny – jest to badanie w II trymestrze, przeznaczone dla kobiet, które nie wykonały testu podwójnego, również opiera się na badaniu USG oraz wynikach badań krwi (stężenia wolnej lub całkowitej jednostki beta hCG, alfa-fetoproteiny oraz wolnego estradiolu)
  4. Test zintegrowany – polega na wspólnej analizie wyników testu podwójnego i potrójnego
  5. NIPT (test Harmony, Nifty/Sanco, Veracity, Veragene) – są to badania wolnego DNA płodowego z krwi matki, testy charakteryzują się zarówno wysoką skutecznością (99,5%), jak i wysoką ceną (2-3 tys.),
Niepokojące wyniki wyżej wymienionych badań są wskazaniem do przeprowadzania celowanych badań diagnostycznych. Niestety te badania są bardzo inwazyjne i mogą wiązać się z różnymi powikłaniami w postaci krwawienia, uszkodzenia płodu, wycieku płynu owodniowego, a nawet utratą ciąży.
Takimi badaniami są:
  1. Amniopunkcja – lekarz wykonujący badanie musi pobrać próbkę płynu owodniowego z jamy macicy. Badanie odbywa się pod kontrolą USG, aby uniknąć uszkodzenia płodu, równocześnie kontrolowane jest jego tętno oraz ciśnienie krwi ciężarnej. Cienka igła wprowadzana jest przez powłoki brzuszne, ale miejsce wkłucia jest znieczulone, więc nie wiąże się to z bólem. Skuteczność metody szacowana jest na 99%. Przy okazji z tej samej próbki płynu owodniowego można zlecić testy na ojcostwo.
  2. Biopsja kosmówki (trofoblastu) – polega na pobraniu fragmentu kosmówki (zewnętrznej błony płodowej). Badanie nie wywołuje bólu, lecz kilka dni po ciężarne odczuwają dyskomfort. Pobranie próbki może odbywać się przez powłoki brzuszne (igłą) lub przez szyjkę macicy (kleszczami).
  3. Kordocenteza – badanie próbki krwi pępowinowej, które odbywa się przez nakłucie sznura pępowinowego igłą wprowadzoną przez powłoki brzuszne. Badanie pozwala na zdiagnozowanie chorób hemolitycznych oraz genetycznych. Metoda ta jest najniebezpieczniejszą dla płodu, niesie dwukrotnie większe ryzyko uszkodzenia (2%) lub obumarcia płodu, niż amniopunkcja.
  4. Fetoskopia – to inaczej biopsja tkanek płodu. Lekarz przez nacięcie powłok brzusznych wprowadza fiberoendoskop (rurkę z sondą i kamera) do worka owodniowego. Daje to możliwość obserwacji płodu i pobierania fragmentów tkanek lub krwi do badań. Fetoskopia pozwala także na przeprowadzenie pewnych zabiegów w łonie matki mających na celu leczenie płodu. Ryzyko poronienia szacuje się na 3-5%.

Nasz Instagram